Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, plastik kirliliğini azaltmak amacıyla tek kullanımlık plastik ürünlerin yasaklanmasına yönelik düzenleme hazırlıyor. Taslağın görüş sürecinin ardından yıl sonunda yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Bakanlık, plastik kirliliğini azaltmak amacıyla tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımını sona erdirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve kulak pamuğu gibi ürünlerin yıl sonuna kadar yasaklanması planlanıyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, söz konusu hedef doğrultusunda geçen yıl iki ayrı eylem planı yayımlamıştı. Plan kapsamında plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar ile genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) üretilen gıda kapları, içecek kapları ve bardaklar gibi tek kullanımlık ürünlerin piyasadan kaldırılması öngörülüyor. Plastik çubuklu kulak pamukları ve pipetler de yasak kapsamına alınacak ürünler arasında yer alıyor.
Hazırlanan yönetmelik taslağının önümüzdeki günlerde kurumların görüşüne açılması planlanıyor. Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından düzenlemeye son şekli verilecek. Yönetmeliğin yıl sonunda yürürlüğe girmesi hedefleniyor.
Düzenlemeyle birlikte söz konusu ürünlerin piyasaya arzının sona erdirilmesiyle yıllık yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksite eşdeğer karbon salımının önlenmesi amaçlanıyor. Ayrıca atık yönetim maliyetlerinde yaklaşık 1,5 milyar liralık tasarruf sağlanması bekleniyor.
Tek kullanımlık plastik ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatiflerin kullanılması teşvik edilecek.
Öte yandan ilerleyen dönemde kısmen plastik içeren bazı ürünlerin kullanımının da azaltılması planlanıyor. Plastik içeren bardaklar, gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve yüzey temizleme havluları için kısıtlama ve işaretleme uygulamaları gündeme gelebilecek.
Türkiye, 2022’de 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün kullanmış. Bu, ilerleyen yıllarda daha da artmış. Tek kullanımlık plastik ürünler, Avrupa’da birçok ülkede kaldırıldı.
KAMUOYU ARAŞTIRMASI
Bakanlık, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile birlikte tek kullanımlık plastik ürünlere ilişkin bir kamuoyu araştırması da gerçekleştirdi.
- Bireylerin yüzde 77,65’i günlük yaşamlarında tek kullanımlık plastikleri daha az kullanmayı desteklerken yüzde 9,99’u desteklemedi.
- Bireylerin yüzde 72,52’si tek kullanımlık plastik ürünleri daha az satın almayı desteklerken yüzde 11,68’i bu görüşe katılmadı.
- Bireylerin yüzde 76,40’ı plastik pipet, tabak, çatal-bıçak, kaşık ve bardak gibi bazı tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı bulurken yüzde 60,02’si bu ürünlerin yasaklanmasını destekledi.
- Katılımcıların yüzde 78,71’i bazı tek kullanımlık plastik ürünler kısıtlanır veya yasaklanırsa kağıt, karton ve ahşap gibi alternatif ürünlerin kullanımını desteklediğini belirtirken yüzde 80,12’si metal, porselen ve seramik gibi çok kez kullanılabilen ürünlere yönelimi destekledi.
